Człowiek za dłutem

Sylwetka

Skromny, cichy, oszczędny w słowach publicznych. Najwięcej mówił w drewnie.

Praca nad Pietą · pracownia w Skomielnej Czarnej
Praca nad Pietą · pracownia w Skomielnej Czarnej

Prawda materiału.

Lat spędzonych u Kenara w Zakopanem nigdy się nie pozbył. Nauczono go tam, że rzeźba w drewnie nie jest walką z materią — jest dialogiem. Pień ma swoje słoje, swoje pęknięcia, swoje twardości. Rzeźbiarz musi się dostroić, słuchać. Trybała przez dziesięciolecia pracował tak, jakby to drewno samo podpowiadało mu, jaki kształt już w nim tkwi — wystarczyło tylko odjąć to, co zbędne.

Pracownia. Skomielna Czarna.

Zbudował ją po powrocie z Warszawy. Dom i pracownię u zboczy góry. To nie była ucieczka — to było zakorzenienie. Mógł tu codziennie obcować z drewnem. Mógł patrzeć na kościół, dla którego pracował przez całe dorosłe życie. Mógł rzeźbić bez presji rynku, bez konieczności wyjaśniania, dlaczego w XXI wieku rzeźbi Pietę.

Dwa bieguny.

Krytycy zwracali uwagę na charakterystyczny dla niego kontrast. Z jednej strony — sakrum. Pieta, Korona Cierniowa, Krzyż, Frasobliwy. Surowa siła, prawdziwy ból, nic z rzemieślniczego dewocjonalizmu. Z drugiej — afirmacja: tors kobiecy, akt jako hołd dla anatomii, powierzchnia wygładzona do jedwabistości skóry.

Te dwa bieguny się nie wykluczały. Były dwiema stronami tej samej wrażliwości — dla człowieka, który wiedział, że drewno (kiedyś żywe) i ciało (zaraz umrze) mówią o tym samym.

Synestezja.

Najbardziej osobiste w jego twórczości były SkrzypkiMuzy. Splot kobiecego ciała z pudłem rezonansowym instrumentu. Krzywizna biodra przechodząca w krzywiznę wiolonczeli. Cisza, w której słychać muzykę. Emil Biela nazwał te prace rzeźbami-wierszami — i ten termin został.

Skromność.

Mówił mało. Wystawy otwierali zawsze inni — kuratorzy, krytycy, burmistrzowie. On stał z boku, słuchał. Gdy zapytano go o Piety, odpowiedział tylko: „Temat piety jest bardzo rzeźbiarski. Piety są inspirujące, bo w nich zawarty jest niewyobrażalny ładunek cierpienia.” I to wystarczyło. Reszta była w drewnie.

Słowa

Cytaty

W ludzkiej historii wszystko co związane jest z cierpieniem przekłada się na obraz i rzeźbę, na których zostaje zatrzymany pewien fragment ludzkiej pasji.

Stanisław Trybała

Wydobywał z drewna ukryte boleści, pomagając wyrazić ludzki i boski dramat.

ks. Stefan Misiniec

Jak można wejść w ogrom miłości Boga do człowieka i człowieka do Boga.

Małgorzata Anita Werner · kuratorka wystawy Mater Dei Dolorosa

Michał Anioł z Bogdanówki.

Emil Biela · poeta, krytyk

Pochowany na cmentarzu parafialnym w Skomielnej Czarnej, tuż obok kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny — świątyni, której wnętrze ozdobił, której Drogę Krzyżową rzeźbił do ostatnich miesięcy życia.

Spoczął tam, gdzie pracował.